زخم پای دیابتی و زمستان مبحثی است که باید بگوییم ، قطعاً هوای زمستانی مناسب نیست و در واقع زمستان میتواند خطرات زیادی از جمله زخم پای دیابتی را به همراه داشته باشد. زمستان سردی نزدیک است. حتی در زمستان های معتدل نیز سطح فعالیت ما کاهش مییابد و اغلب سطح استرس ما افزایش مییابد. در میان بسیاری از عوارض دیابت،نوروپاتی محیطی میتواند باهوای سرد پیچیده شود.
نوروپاتی محیطی در نتیجه آسیب عصبی است که اغلب باعث بی حسی و درد دردست ها و پاهای دیابتی ها و همچنین در سایر نواحی بدن میشود. دیابتی ها به طور کلی درد نوروپاتی محیطی را احساس سوزن سوزن شدن یا سوزش توصیف میکنند و همزمان کاهش حس را با احساس پوشیدن جوراب ساق بلند یادستکش مقایسه میکنند.
آنچه در ادامه می خوانیم…

چرا زمستان برای پای دیابتی خطرناک است؟
زمستان فقط فصل سرما نیست؛ برای فرد دیابتی میتواند فصل آسیبهای خاموش باشد. کاهش دما باعث تنگ شدن عروق، افت گردش خون و تشدید نوروپاتی میشود. بسیاری از بیماران در این فصل متوجه زخم یا سوختگی پا نمیشوند، چون حس درد کاهش یافته است. همین بیخبری، زخمهای کوچک را به مشکلات جدی تبدیل میکند.
کاهش حس پا در هوای سرد
سرما پیامهای عصبی را ضعیفتر میکند. اگر نوروپاتی دیابتی وجود داشته باشد، خطر چند برابر میشود.
تأثیر سرما بر گردش خون پا
گردش خون ضعیف یعنی ترمیم دیرتر، عفونت سریعتر و زخم عمیقتر.
خطرات پنهان وسایل گرمایشی
بخاری، کیسه آب گرم و شوفاژ از شایعترین دلایل سوختگی پای دیابتی در زمستان هستن
چگونگی ایجاد
زخم های دیابتی اغلب در ناحیه پا یا زیر انگشت شست پا دیده میشوند. هر زخمی باید فوراً توسط پزشک معالجه شود.
برای محافظت از آن ممکن است به پانسمان های نوین، برخی کفش های مخصوص، بریس یا گچ مخصوص نیاز داشته باشد. برخی از زخم های شدید ممکن است به درمان اکسیژن هاپر بار (HBOT)، اوزن تراپی یا سایر روش ها که توسط متخصص زخم تشخیص داده میشود نیز نیاز داشته باشند. پینه میتواند مسئله مهمی دردیابت باشد. استفاده روزمره از سنگ پا میتواند به کنترل پینه ها کمک کند.
در زمستان پوست پا خشکتر میشود. ترکهای کوچک، ورودی مناسبی برای میکروبها هستند، بهخصوص وقتی کفش نامناسب پوشیده شود.
نقش خشکی پوست و ترکها
ترک پاشنه پا یکی از شایعترین شروعکنندههای زخم است.
کفش نامناسب و آسیبهای خاموش
کفش تنگ یا سفت، بدون درد ولی با تخریب تدریجی پوست همراه است.
عفونتهایی که دیر دیده میشوند
سرما و کاهش حس، تشخیص زودهنگام عفونت را دشوار میکند.

نشانههای هشداردهنده در زمستان
قرمزی، تورم، تغییر رنگ پوست، ترشح، بوی غیرطبیعی یا حتی احساس سرمای غیرعادی پا، همگی هشدار هستند.
| نشانه هشداردهنده | معنی احتمالی | اقدام لازم |
|---|---|---|
| تغییر رنگ پا (بنفش، سیاه، کبود) | کاهش شدید خونرسانی یا مرگ بافت | مراجعه فوری به پزشک |
| زخم یا ترک جدید در پوست | شروع آسیب پوستی در سرما | بررسی و مراقبت پزشکی |
| ترشح، رطوبت یا بوی غیرعادی | عفونت فعال یا عمیق | ویزیت فوری و درمان |
| قرمزی و تورم موضعی | التهاب یا عفونت پنهان | استراحت و ارزیابی تخصصی |
| سردی شدید همراه با بیحسی | درگیری عروقی یا عصبی | بررسی جریان خون پا |
| سوختگی بدون درد | آسیب ناشی از وسایل گرمایشی | درمان فوری زخم سوختگی |
علائمی که نباید نادیده گرفته شوند
حتی یک خراش کوچک هم در پای دیابتی مهم است. در زمستان، پای دیابتی گاهی بی صدا هشدار می دهد. تغییر رنگ پوست پا به سمت کبودی، بنفش یا تیره شدن، یکی از جدی ترین نشانه هاست و می تواند خبر از کاهش خون رسانی بدهد. ترشح، بوی غیر عادی یا خیس شدن مداوم جوراب، معمولاً علامت عفونتی است که زیر پوست پنهان مانده. تورم و قرمزی موضعی، حتی بدون درد، زنگ خطر مهمی محسوب می شود. سردی شدید پا همراه با بی حسی یا سوزن سوزن شدن، نشانه درگیری عروقی یا عصبی است. در زمستان، هر زخم کوچک، یک هشدار بزرگ است و نباید به فردا موکول شود.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
اگر زخم طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت بهتر نشد، مراجعه ضروری است.
عارضه دیگری که علیه دیابتی ها کار میکندگرفتگی شریان محیطی (PAD) است که تنگی یا انسداد رگ های خونی در پاها توسط رسوبات چربی است. این امر باعثگردش خون ضعیف در پاها میشود. گردش خون ضعیف میتواند موجب احساس سرما در پاهای شما شود.
به دلیل سرد بودن پاها شما نیاز خواهید داشت که آنها را گرم کنید اما وقتی نمیتوانید گرما را در پاهای خود حس کنید، شروع به گرم کردن آنها با آب داغ،شوفاژ و بخاری میکنید که به علت مشکلات نوروپاتی و عدم وجود حس در کف پا بدترین و عمیق ترین سوختگی ها پدید میآیند.
مراقبت روزانه
مراقبت روزانه ساده است اما حیاتی.
بررسی روزانه پا؛ اولین خط دفاع
کف پا و بین انگشتان را هر روز بررسی کنید؛ آینه بهترین دوست شماست.
شستوشو و خشککردن اصولی
فقط آب ولرم، بدون خیساندن طولانی، و خشککردن کامل بین انگشتان.
مرطوبسازی ایمن در هوای سرد
کرم بزنید، اما هرگز بین انگشتان.
کفش و جوراب مناسب
کفش زمستانی دیابتی باید گرم، سبک و بدون فشار باشد.
ویژگیهای کفش ایمن زمستانی
پنجه پهن، کفی نرم، بدون درز داخلی.
جوراب مناسب پای دیابتی
نخی یا پشمی سبک، بدون کش تنگ، ترجیحاً رنگ روشن.
گرم نگه داشتن پا بدون آسیب
گرمکردن پا هنر است، نه شتاب.
روشهای ایمن گرمکردن پا
| روش ایمن | جزییات | نکته مهم |
|---|---|---|
| پوشیدن جوراب مناسب | جوراب نخی یا پشمی سبک، بدون کش تنگ | جوراب روزانه تعویض شود |
| حرکت دادن پا ها | خم و راست کردن انگشتان و مچ پا | روزی چند بار انجام شود |
| استفاده از پتو | گرم نگه داشتن پا ها هنگام استراحت | بدون تماس مستقیم با حرارت |
| کفش استاندارد زمستانی | کفش گرم با پنجه پهن و کفی نرم | قبل از پوشیدن داخل کفش بررسی شود |
| افزایش تحرک ملایم | پیاده روی کوتاه در منزل یا فضای امن | از سرما زدگی جلوگیری شود |
اشتباهات رایج بیماران دیابتی
در زمستان، برخی اشتباهات ساده اما تکراری می تواند پای دیابتی را وارد مسیر خطر کند. یکی از شایع ترین خطا ها، گرم کردن مستقیم پا با بخاری یا کیسه آب گرم است؛ چون کاهش حس پا باعث سوختگی بدون درد می شود. اشتباه بعدی، نادیده گرفتن زخم های کوچک یا ترک های سطحی است که در هوای سرد به سرعت عمیق می شوند. بسیاری از بیماران، کفش زمستانی را فقط بر اساس گرمی انتخاب می کنند و به تنگی یا درز های داخلی توجهی ندارند.
استفاده خودسرانه از مواد ضد عفونی قوی مانند بتادین نیز ترمیم زخم را کند می کند. مهم تر از همه، برخی بیماران در زمستان کنترل قند خون را جدی نمی گیرند؛ در حالی که قند بالا، دشمن اصلی ترمیم زخم پای دیابتی است.
“If your feet are cold, you may want to warm them. Keep aware that, unfortunately, if you have nerve damage, your feet may not be able feel heat properly and it is easy for you to burn them with hot water, hot water bottles, or heating pads.”
«اگر پا های شما سرد است ممکن است بخواهید آن ها را گرم کنید. اما توجه داشته باشید اگر آسیب عصبی دارید، پا های شما ممکن است گرما را درست حس نکنند و به راحتی با آب داغ، کیسه آب گرم یا پد گرمایشی دچار سوختگی شوند.»
منبع: diabetes

پیشگیری از زخم پا
چندین روش خوب برای مدیریت این وجه دیابت در زمستان و پیشگیری از زخم پای دیابتی وجود دارد:
- ابتدایی ترین و مهمترین اقدام، پاهای خود را به طور منظم حداقل دو بار در روز بررسی کنید.
- قند خون خود را به طور منظم چک کنید تا سطح قند خون شما کنترل شود زیرا سطح بالای گلوکز خون، مدیریت عفونت ها را دشوار میکند.
- ورزش کمی باعث گرم تر شدن بدن و افزایش توانایی بدن در استفاده بهتر از انسولین میشود.
- پاها را هیدراته کنید و از مرطوب کننده ها استفاده کنید. این کار به مشکل خشکی پوست کمک میکند.
- در صورت بروز مشکلات، با متخصص خود مشورت کنید. درمان به موقع از بدتر شدن عفونت جلوگیری میکند.
کلینیک زخم ترنم با بروز ترین تجهیزات نظیر وکیوم تراپی، پی آر پی PRP، لایت تراپی و… آماده درمان زخم پای دیابتی در کلینیک و منزل شما میباشد.
تعیین وقت: 02147623737
سوالات متداول
آیا راهرفتن کمتر در زمستان برای پای دیابتی مفید است؟
نه همیشه. کاهش تحرک میتواند گردش خون پا را بدتر کند؛ تحرک کنترلشده و بدون فشار توصیه میشود.
آیا تغییر رنگ ناخن پا در زمستان میتواند نشانه خطر باشد؟
بله. تغییر رنگ ناخن میتواند نشانه کاهش خونرسانی، عفونت قارچی یا فشار مزمن کفش زمستانی باشد.
آیا پوشیدن دو جوراب همیشه برای پای دیابتی بیخطر است؟
خیر. اگر جورابها تنگ باشند، فشار موضعی ایجاد کرده و خطر زخم را افزایش میدهند؛ فقط در صورت آزاد و بدون درز بودن مجاز است.
آیا سرما میتواند علائم زخم پای دیابتی را پنهان کند؟
بله. سرما با کاهش حس درد و جریان خون، میتواند قرمزی، التهاب یا درد زخم را موقتاً پنهان کند و تشخیص را به تأخیر بیندازد.
منبع:
mayoclinic
diabetes
