زخم به هر نوع آسیب بیولوژیکی به پوست یا اندام ها و یا غشای مخاط های بدن و یا به یک اندام و یا بخشی از اندام های مختلف بدن برسد، زخم گفته می شود. زخمها ممکن است از طریق بریدگی، سایش، سوراخ شدن، آتش، ترکیدگی یا ضربه به بدن ایجاد شوند.
فهرست محتوا
زخم یکی از شایعترین آسیبها در بدن انسان است که بر اثر عوامل فیزیکی، شیمیایی یا حتی بیماریهای زمینهای ایجاد میشود. شناخت دقیق و دستهبندی درست زخمها، اولین قدم برای انتخاب روش درمان مؤثر و کاهش عوارض طولانیمدت آنهاست. با شناسایی صحیح نوع زخم، میتوان بهترین مراقبت و درمان را ارائه داد و خطر عوارضی مثل عفونت، اسکار و حتی ناتوانی را کاهش داد. پیشگیری، رعایت اصول بهداشتی و توجه به علائم هشدار دهنده، کلید حفظ سلامت در مواجهه با انواع زخم است.
زخمها ممکن است به صورت کوچک و سطحی یا به صورت بزرگ و عمیق باشند و ممکن است باعث خونریزی، التهاب، درد و یا عفونت شوند. زخمها میتوانند در نتیجه حوادث مختلفی ایجاد شوند، از جمله:
- تصادفات رانندگی و حوادث ناشی از ورود اجساد خارجی به بدن
- آسیبهای ورزشی
- سقوط
- سایش پوست
- عفونتها
- سوختگیها
- ضربهها
مراقبت از زخم بستگی به نوع و اندازه آن دارد. زخمهای سطحی معمولاً با تمیز کردن و پوشاندن با بانداژ و یا پوششهای ضد آب بهبود مییابند، در حالی که زخمهای عمیقتر و یا پیچیدهتر نیازمند مراقبتهای پزشکی و درمانی بیشتری هستند.
بیشتر بدانید: درمان انواع زخم در بهترین کلینیک زخم در تهران
علت ایجاد زخم چیست؟
زخمها ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شوند. برخی از دلایل اصلی ایجاد زخمها عبارتند از:
- تصادفات و آسیبهای مکانیکی: شامل بریدگیها، سایشها، زخمهای خارجی (مانند زخمهای بر اثر سقوط یا ضربه) و زخمهای ناشی از ضربه یا فشار مستقیم.
- سوختگی: زخمهای ناشی از برخورد بدن با حرارت شدید، اشعه UV، مواد شیمیایی، یا سوختگیهای شیمیایی.
- عفونتها: برخی عفونتها میتوانند به عنوان یک عامل تحریککننده برای ایجاد زخمها عمل کنند، به خصوص زمانی که عفونتها به بافتهای بدن فرصت پیدا میکنند تا تکثیر شوند.
- بیماریهای پوستی: برخی بیماریهای پوستی مانند زخمهای جلدی، زگیل، دملها، و زخمهای بخاطر زنگزدگی میتوانند به زخمها منجر شوند.
- فشار مزمن یا سرطان: فشارهای مزمن بر بعضی نقاط از بدن مانند نقاط فشاری (مانند بخشهایی از پوست که معمولاً در تماس با تخت بیمار قرار دارند) میتواند زخمهای فشاری را ایجاد کند. همچنین، زخمهای سرطانی ناشی از سرطان پوست یا سرطان در دیگر اندامها نیز ممکن است ایجاد شود.
- اختلالات عروقی: برخی از اختلالات عروقی مانند زخمهای وریدی و زخمهای آرتریال میتوانند به دلیل قطعی عرضی عروق، خونرسانی نامناسب، و یا قرارگیری ترومبوز در عروق ایجاد شوند.
هر زخم ممکن است نیازمند راهنمایی و مراقبت مناسب باشد، بنابراین مهم است که زخمهای شما توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرند و درمان مناسب و به موقع انجام شود.
بیشتر بدانید: درمان انواع زخم در بهترین کلینیک زخم در تهران
انواع زخم کدامند؟
درمان انواع زخمها از جمله درمان زخم های عروقی یا درمان زخم جراحی و… ممکن است به عوامل مختلفی بستگی داشته باشند، اما علت ایجاد آنها و ناحیه بدن که زخم شکل میگیرد متفاوت هستند. برخی از انواع رایج زخمها عبارتند از:
زخمهای باز (Open Wounds)
در این نوع زخم، پوست بدن به صورت فیزیکی پاره یا بریده میشود. وجود خونریزی و امکان نفوذ میکروبها از جمله ویژگیهای این زخمها است. انواع رایج زخم باز عبارتند از:
- بریدگی (Incision): برش با اجسام تیز مثل تیغ یا چاقو.
- خراش (Abrasion): ساییده شدن سطح پوست بر اثر زمین خوردن یا سایش.
- پارهشدگی (Laceration): پارگی نامنظم پوست به دلیل ضربه.
- سوراخشدگی (Puncture): ایجاد حفره عمیق توسط جسم نوکتیز، مانند سوزن یا میخ.
زخمهای بسته (Closed Wounds)
در زخم بسته، پوست سالم اما بافت زیرین آسیب دیده است. نمونه رایج آن:
- کبودی (Contusion): ناشی از ضربه که باعث شکستن رگهای خونی و جمع شدن خون در زیر پوست میشود.
- هماتوم: جمع شدن مقدار زیادی خون در زیر پوست یا بافتها که گاهی نیاز به تخلیه دارد.
تقسیمبندی بر اساس زمان بهبود
زخمها رو میشه بر اساس سرعت خوب شدنشون دستهبندی کرد؛ بعضیهاشون مثل یه خراش سطحی، توی چند روز اول خوب میشن، در حالی که زخمهای عمیقتر یا سوختگیهای شدیدتر ممکنه هفتهها یا حتی ماهها زمان برای ترمیم نیاز داشته باشن.
زخم حاد (Acute Wound)
این زخمها در مدت زمان کوتاهی (معمولاً دو هفته) با درمان مناسب بهبود مییابند؛ زخمهای جراحی یا زخمهای کوچک از این دستهاند.
زخم مزمن (Chronic Wound)
زخمهایی که به دلایل مختلف (مانند مشکلات خونرسانی، دیابت یا عفونت) روند درمانیشان مختل شده و ماهها باقی میمانند، مانند:
- زخم دیابتی: ناشی از اختلال گردش خون در بیماران دیابتی.
- زخم بستر: به دلیل فشار مداوم در نواحی استخوانی بدن بیماران کمتحرک یا معلول.
زخم سوختگی
زخمی است که بر اثر حرارت، مواد شیمیایی یا اشعه ایجاد میشود و بسته به شدت، در درجه یک، دو یا سه دستهبندی میشود.
زخم عفونی
هر زخم (اعم از باز یا بسته) اگر به موقع درمان نشود، میتواند عفونی شود؛ تشخیص قرمزی، تورم، چرک و بوی نامطبوع نشانه عفونت است.
| دستهبندی | نوع زخم | توضیح کوتاه | مثالها/نشانههای رایج |
|---|---|---|---|
| زخمهای باز | بریدگی | پارگی صاف پوست با جسم تیز | تیغ، شیشه |
| خراشیدگی | آسیب سطحی ناشی از سایش بر روی پوست | زمین خوردن | |
| پارگی | پارگی نامنظم و عمیق پوست | تصادف، ضربه | |
| سوراخشدگی | ایجاد حفره عمیق توسط جسم نوکتیز | سوزن، میخ | |
| زخمهای بسته | کبودی (کانتوزیون) | آسیب به رگهای خونی زیر پوست، تجمع خون | کوفتگی، ضربه مستقیم |
| هماتوم | جمع شدن موضعی خون در زیر پوست یا بافتها | برآمدگی و تورم | |
| زمان بهبودی | زخم حاد | کمتر از دو هفته با درمان مناسب | جراحی، بریدگی کوچک |
| زخم مزمن | دیر بهبود مییابد؛ ماهها باقی میماند | زخم دیابتی، زخم بستر | |
| زخمهای خاص | سوختگی | آسیب ناشی از گرما، مواد شیمیایی یا اشعه | سوختگی درجه یک تا سه |
| زخم عفونی | زخم همراه با علائم عفونت (قرمزی، چرک، تورم) | هر نوع زخم درگیر با باکتری |
هر نوع زخم نیاز به ارزیابی و درمان مناسب دارد، بنابراین مهم است که اگر شما یا کسی اطرافیانتان با هر نوع زخمی مواجه شدید، به پزشک مراجعه کنید تا درمان مناسب را تجویز کند.
بیشتر بدانید: روش ترمیم زخم بستر
بهترین روشهای بهبودی
روشهای درمان و بهبودی زخم بستگی به نوع و اندازه زخم، علت ایجاد آن، و وضعیت بیمار دارد. برخی از روشهای معمول درمان زخم عبارتند از:
- تمیز کردن و مراقبت از زخم: شامل تمیز کردن زخم با آب و محلول نمکی، حفظ زخم تمیز و خشک، و استفاده از پوششهای ضد آب یا ضد عفونت برای حفظ زخم از آلودگی محیطی.
- استفاده از بانداژها و پوشکان فشاری: استفاده از بانداژها و پوشکان فشاری میتواند به تسریع فرآیند التیام زخم کمک کند، به ویژه برای زخمهای فشاری و زخمهای وریدی.
- استفاده از داروها: شامل داروهای ضد عفونی موضعی، داروهای ضد التهابی، داروهای ترمیم کننده بافت، و داروهای آنتی بیوتیک در صورت لزوم.
- ترمیم بافت: استفاده از تکنیکهای ترمیم بافتی مانند پوشش زخم با پانسمانهای نوین، روشهای ترمیم بافت مصنوعی، و یا روشهای تزریقی مانند پوستهای مصنوعی یا پروتئینهای ترمیم کننده.
- جراحی: در برخی موارد، از جمله زخمهای بزرگ، عمیق، و یا مقاوم به داروها، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند تا بافتهای زخمی حذف شوند و بهبودی زخم انجام شود.
- مراقبتهای پس از درمان: مانند استفاده از داروها، پوشش زخم، تغییرات مناسب بانداژ و پوشکان، و مراقبت از پوست اطراف زخم برای جلوگیری از عود زخم.
هر زخم نیاز به ارزیابی و درمان مناسب دارد، بنابراین مهم است که زخمهای شما توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرند تا به درمان مناسب و به موقع برسید.
بیشتر بدانید: راهنمای حرفهای برای تعویض پانسمان زخم
مدت زمان بهبودی زخم
| نوع زخم | زمان بهبودی تقریبی |
|---|---|
| زخمهای سطحی (خراش) | ۳ تا ۷ روز |
| زخمهای بسته (کبودی) | ۱ تا ۳ هفته |
| سوختگی درجه ۱ | ۳ تا ۶ روز |
| سوختگی درجه ۲ | ۷ تا ۳۵ روز (بسته به عمق) |
| سوختگی درجه ۳ | نیاز به درمان تخصصی |
| زخم جراحی | ۷ تا ۱۴ روز (برای کشیدن بخیه) |
| زخم دیابتی | ۲ هفته تا چند ماه (بسته به عمق و عفونت) |
| زخم فشاری | ۱ تا ۳ هفته (برای مراحل اولیه) / هفتهها تا ماهها (برای مراحل پیشرفته) |
چگونه یک زخم به وضعیت وخیم و خطرناک تبدیل می شود؟
یک زخم میتواند به وضعیت وخیم و خطرناک تبدیل شود اگر به طور ناشناخته و بدون درمان مناسب باشد یا اگر به عوامل خاصی اعمال شود که میتواند عفونت، التهاب یا مشکلات دیگر را ایجاد کند. در زیر چند عامل که میتوانند به تبدیل یک زخم به وضعیت وخیم منجر شوند را بررسی میکنیم:
- عفونت: اگر یک زخم به طور ناشناخته عفونتزا میشود و عفونت پخش شود، میتواند به وضعیت وخیم تبدیل شود. عفونت ممکن است باعث تب، تورم، درد شدید، و ناراحتی عمومی شود و در صورت عدم درمان، میتواند منجر به عواقب جدی شود.
- التهاب: التهابها میتوانند به زخم تبدیل شوند اگر به صورت مزمن یا شدیدی رخ دهند. التهابها ممکن است باعث تورم، درد، قرمزی، و گرمایی در محل زخم شوند و در صورت عدم مداخله مناسب، میتوانند باعث مشکلات جدی شوند.
- خونریزی: زخمهایی که خونریزی دارند و به طور مداوم خون را از دست میدهند ممکن است به وضعیت وخیم و خطرناک تبدیل شوند، به خصوص اگر خونریزی ناشی از شرایطی مانند انفجار عروق، شکستگی استخوان یا مشکلات خونی باشد.
- عدم ترمیم: اگر یک زخم به درستی ترمیم نشود یا اگر فرایند ترمیم زمانبر و مشکلاتی داشته باشد، میتواند به وضعیت وخیم تبدیل شود و باعث مشکلات دائمی شود.
در کل، توجه به علائم زخم، مراقبت مناسب از آن، و درمان به موقع باعث میشود تا از تبدیل شدن آن به وضعیت وخیم جلوگیری شود. کلینک ما یعنی کلینیک زخم ترنم در زمینه درمان انواع زخم از جمله (هزینه) درمان زخم پای دیابتی، درمان زخم جراحی و… فعالیت دارد؛ برای اطلاعات بیشتر تماس بگیرید.
سوالات متداول در خصوص زخم
۱. آیا همه زخمها نیاز به درمان پزشکی دارند؟
خیر، برخی از زخمها ممکن است بهبود یابند بدون نیاز به درمان پزشکی، اما زخمهایی که عمق زیادی دارند، خونریزی شدید دارند یا در مناطق حساس قرار دارند نیاز به مراجعه به پزشک دارند.
۲. آیا زخمها میتوانند عفونی شوند؟
بله، زخمها ممکن است عفونتزا باشند، به ویژه اگر به طور ناشناخته باشند یا به درستی درمان نشوند.
۳. آیا زخمها ممکن است به علائم خاصی منجر شوند؟
بله، علائمی مانند درد، تورم، قرمزی، خونریزی، و تب میتواند نشاندهنده زخم باشد.
۴. چه مراقبتهایی باید برای زخمها انجام داد؟
مراقبتهایی مانند تمیز کردن زخم، استفاده از ضماد، استفاده از ضدعفونیکنندهها، و استفاده از مواد ترمیمی در کلینیک زخم ممکن است برای مراقبت از زخمها لازم باشند.
چگونه میتوانم از ایجاد زخم پیشگیری کنم؟
پیشگیری از زخمها شامل استفاده از وسایل ایمنی در مواجهه با خطرات، رعایت بهداشت دستها، رعایت ایمنی قبل از کار، و اجتناب از عوامل خطرزا مانند استفاده از مواد شیمیایی و ابزارهای تیز و برنده است.
