چه زمانی برای درمان عفونت پوستی به پزشک مراجعه کنیم؟ پیشگیری و درمان عفونتهای پوستی شایع
پوست اولین خط دفاعی در برابر عوامل بیماریزا است اما ممکن است گاهی با مشکل روبرو شود. افراد زیادی همه روزه با عفونتهای پوستی ناشی از ورود باکتریها، قارچها، ویروسها یا حتی انگلها به داخل بافتهای پوست مواجه میشوند. خوشبختانه، این بیماریها درمان دارند و با اقدامات مناسب، میتوانید از آنها پیشگیری کنید.
✅تایید شده توسط کلینیک زخم ترنم
فهرست محتوا
چرا عفونت پوستی ایجاد میشود؟
عفونتهای پوستی معمولا بخاطر ورود چهار عامل میکروبی، یعنی باکتری، قارچ، ویروس و انگلها از طریق پوست به بدن ایجاد میشوند.
این عفونتها معمولا از طریق آسیبهای پوستی (خراش و زخم)، ضعف سیستم ایمنی (در بیماریهایی مانند دیابت)، شرایط محیطی نامناسب (گرما و رطوبت زیاد)، بهداشت ضعیف و تماس با افراد آلوده تشدید میشوند. در جدول پایین، عوامل ایجاد کننده عفونتهای پوستی را برای شما شرح دادیم:
| عوامل عفونی | نمونههای بیماری | عوامل مستعدکننده | روشهای پیشگیری |
|---|---|---|---|
| باکتریها | زرد زخم، فولیکولیت، سلولیت | آسیب پوستی، رطوبت زیاد | شستشوی منظم، ضدعفونی زخمها |
| قارچها | کچلی، کاندیدیازیس | رطوبت، گرما، تعریق زیاد | خشک نگه داشتن پوست، تعویض لباسهای مرطوب |
| ویروسها | تبخال، زگیل، آبله مرغان | تماس با افراد آلوده | پرهیز از تماس مستقیم، واکسیناسیون |
| انگلها | گال، شپش | تماس نزدیک با افراد آلوده | بهداشت شخصی، عدم استفاده از وسایل مشترک |
Bacterial skin infections are a common reason for emergency visits. Children under five years and adults over 65 years old are affected more often than other age groups. In 2005, the World Health Organisation (WHO) reported a high prevalence of skin disease in children from developing countries in sub-Saharan Africa.
عفونتهای باکتریایی پوست یکی از دلایل رایج مراجعه به اورژانس هستند. کودکان زیر پنج سال و بزرگسالان بالای ۶۵ سال بیشتر از سایر گروههای سنی تحت تأثیر قرار میگیرند. در سال ۲۰۰۵، سازمان بهداشت جهانی (WHO) شیوع بالای بیماریهای پوستی را در کودکان کشورهای در حال توسعه در کشورهای جنوب صحرای آفریقا گزارش کرد.
مقاله مرتبط: شناخت انواع آسیبهای پوستی متداول
علائم هشداردهندهای که باید جدی بگیرید
عفونتهای پوستی خوشبختانه با درمانهای مختلف، بهبود پیدا میکنند. این بیماریها با علائم مختلفی همراه هستند که در مواردی ممکن است به سرعت پیشرفت کرده و خطرناک باشند. پس این علائم را جدی بگیرید:
- تب بالا (بیش از ۳۸.۵ درجه سانتیگراد)
- قرمزی و گرمای شدید در ناحیه عفونت
- تورم سریع و پیشرونده
- خطوط قرمز گسترش یابنده از محل عفونت
- درد شدید و غیرقابل تحمل
- ترشح چرک یا مایع بدبو
- عدم بهبودی پس از ۴۸ ساعت درمان خانگی
- بروز علائم سیستمیک (ضعف، سردرد، تهوع)
- وجود حالت سفتی و سختی در ناحیه عفونت
- تاولهای دردناک یا زخمهای عمیق
قرمزی شدید، گرما و تورم نشانهای از عفونت هستند. اگر این علائم را نادیده بگیرید، ممکن است به بافتهای عمیق برسد و جریان خون با مشکل روبرو شود. عفونت به سیستم لنفاوی نیز هشدار جدی است که در اثر ورود عامل عفونی به لنفها به وجود میآید!
درد شدید و غیرقابل تحمل میتواند نشانه فاسیئیت نکروزان (گوشتخور) باشد. اگر با این مشکل روبرو شدید، بدون تامل به پزشک مراجعه کنید. از دیگر علائم مهم عفونتهای پوستی میتوان به ترشح چرک یا مایع بدبو و وجود نواحی سفت یا سخت در اطراف زخم، عدم بهبودی پس از ۴۸ ساعت درمان خانگی یا بروز علائم سیستمیک مانند ضعف، سردرد، تهوع و استفراغ اشاره کنیم. این علائم در فردی که با زخم سرطانی روبرو شده هم وجود دارد، پس هر چه زودتر برای درمان زخم های سرطانی اقدام کنید.
این مطلب را نیز بخوانید: نقش فناوری در بهبود کیفیت روشهای درمانی پوست
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگه با این علائم مواجه شدید، بهتر است که هر چه زودتر به نزدیکترین پزشک مراجعه کنید:
✅ تب بالای ۳۸.۵ درجه سانتیگراد همراه با عفونت پوستی
اگه دیدی هم تب داری هم زخمت عفونی شده، دیگه موضوع جدیه! یعنی عفونت داره تو بدنت پخش میشه و وقتشه بری دکتر.
✅ گسترش قرمزی، تورم یا درد در اطراف زخم
اگه قرمزی دور زخمت هی داره بیشتر میشه یا محل زخم بدجور باد کرده و درد میکنه، دیگه با پماد خونگی درست نمیشه – وقت دکتر رفتنه!
✅ ظاهر شدن خطوط قرمز گسترشیابنده از محل عفونت
این خطای قرمز که از زخم دور میشن مثل راههای قرمز روی پوستت، یعنی عفونت داره تو رگهای لنفاوی میره – این دیگه شوخی بردار نیست!
✅ ترشح چرکی یا بدبو از زخم
اگه از زخمت چرک زرد یا سبز میاد یا بوی بدی میده، یعنی باکتریها حسابی مهمونی گرفتن اونجا و باید با آنتیبیوتیک حالشون رو بگیری.
✅ عدم بهبودی پس از ۴۸ ساعت درمان خانگی
دو روزه داری با پماد و شستشو و این چیزا سر و کله میزنی ولی زخم بهتر نشده؟ دیگه وقتشه بری پیش متخصصش!
✅ احساس سفتی یا سختی غیرعادی در محل عفونت
اگه دیدی جای زخم مثل سنگ سفت شده، یعنی عفونت رفته تو عمق بافت و داره کار خودشو میکنه – بدون معطلی برو دکتر.
✅ بروز علائم سیستمیک مانند ضعف، سردرد یا تهوع
اگه علاوه بر زخم، کل بدنت داره واکنش نشون میده – مثلاً حالت تهوع داری، سردرد داری یا خیلی بیحالی – یعنی عفونت دیگه فقط مال پوستت نیست!
✅ وجود شرایط زمینهای مانند زخم پای دیابتی یا نقص ایمنی
دیابت داری یا داروهایی میخوری که سیستم ایمنیت ضعیف شده؟ پس با کوچکترین عفونت پوستی صبر نکن و زودتر برو دکتر، چون بدنت مثل بقیه با عفونت مبارزه نمیکنه.
✅ هر نوع زخم ناشی از گاز گرفتگی حیوانات
سگ یا گربه گازت گرفته؟ حتی اگه کوچیک باشه بازم برو دکتر! دهن حیوونا پر از میکروبه و ممکنه به هاری هم نیاز به واکسن داشته باشی.
✅ زخمهای عمیق یا آلوده به اجسام خارجی
با میخ زنگزده یا تو خاک و کثیفی زخمی شدی؟ این جور زخمها رو نباید دست کم گرفت – شاید به واکسن کزاز نیاز داشته باشی یا باید زخمت حرفهای تمیز بشه. شما می توانید برای درمان هر یک از زخم ها، مانند درمان زخم بستر یا درمان زخم سوختگی از مشاوران کلینیک زخم ما کمک بگیرید.
مقاله ویژه: مراقبت از زخم با ۱۰ نکته آموزشی + به صورت گام به گام
چگونه از این عفونتها پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از عفونتهای پوستی با رعایت چند اقدام ساده و اصول بهداشتی امکانپذیر است. حفظ سلامت پوست اهمیت زیادی دارد و با روشهای پیشگیری مانند شستشوی مرتب دستها، حفظ بهداشت شخصی، مراقبت صحیح از زخمها و تقویت سیستم ایمنی، از ورود عامل بیماریزا به بدن جلوگیری کنید.
همچنین، سعی کنید از وسایل شخصی دیگران استفاده نکنید. از تماس مستقیم با افرادی که دارای عفونت پوستی مسری هستند، دوری کنید. این امر برای افرادی که دارای شرایط خاص مانند دیابت یا ضعف سیستم ایمنی هستند، بسیار اهمیت دارد.
فهرست روشهای پیشگیری از عفونتهای پوستی
- بهداشت روزانه
- شستشوی مرتب دستها با آب و صابون (حداقل ۲۰ ثانیه)
- حمام منظم و تمیز نگه داشتن پوست
- خشک کردن کامل پوست پس از شستشو، بهویژه در چینهای پوستی
- مراقبت از زخمها
- شستشوی فوری زخمها با آب و صابون ملایم
- پوشاندن زخمها با پانسمان استریل
- تعویض منظم پانسمانها تا بهبودی کامل
- پیشگیری از آسیب پوستی
- استفاده از دستکش هنگام کار با مواد شیمیایی
- محافظت از پوست در برابر نور خورشید
- پرهیز از خاراندن پوست و ایجاد خراش
- تقویت سیستم ایمنی
- تغذیه سالم و متعادل
- خواب کافی (۷-۸ ساعت در شب)
- مدیریت استرس
- ورزش منظم
- پیشگیری در محیطهای عمومی
- استفاده از دمپایی در استخرها و حمامهای عمومی
- استفاده از حوله شخصی
- پرهیز از تماس مستقیم با سطوح آلوده
جدول پیشگیری از عفونتهای پوستی بر اساس نوع عامل
| نوع عفونت | عوامل شایع | روشهای پیشگیری |
|---|---|---|
| باکتریایی | زرد زخم، فولیکولیت | شستشوی روزانه، پوشاندن زخمها |
| قارچی | کچلی، پای ورزشکار | خشک نگه داشتن پوست، تعویض جورابها |
| ویروسی | تبخال، زگیل | پرهیز از تماس مستقیم با ضایعات |
| انگلی | گال، شپش | شستشوی مرتب لباسها با آب داغ |
| عفونتهای مخمری | کاندیدا | خشک و تمیز نگه داشتن نواحی مرطوب بدن |
پیشگیری از عفونتهای پوستی با اقدامات ساده اما مؤثر امکانپذیر است؛ در ادامه این مطلب، نحوه درمان این بیماریها را برای شما شرح دادیم.
بیشتر بدانید: پانسمان نوین چیست؟ + مقایسه با پانسمان سنتی
درمان به چه صورت انجام میشود؟
درمان عفونتهای پوستی با توجه به اینکه با کدام نوع آن، روبرو هستید، متفاوت خواهد بود. بیماری پوستی باکتریایی، قارچی و انگلی روی بدن بیمار اثر متفاوتی میگذارند و هر کدام درمانهای مخصوص به خود را دارند. همچنین، برخی داروها برای درمان پیشنهاد میشوند که بدون نسخه یا با تجویز پزشک در دسترس بیماران قرار خواهند گرفت.
خوددرمانی عفونتهای شدید بسیار خطرناک است و اگر به زودی درمان نشوند، علائم تشدید میشوند و درمان نیز سختتر خواهد شد. در جدول پایین میتوانید داروهای با نسخه و بدون نسخه هر کدام از انواع عفونتهای پوستی را مشاهده کنید:
| نوع عفونت | نام بیماری | داروهای با نسخه | داروهای بدون نسخه |
|---|---|---|---|
| باکتریایی | زرد زخم | آنتیبیوتیکهای خوراکی (سفالکسین، آموکسیسیلین)، پماد موپیروسین | پمادهای آنتیسپتیک حاوی باسیتراسین یا نئومایسین |
| فولیکولیت | کلیندامایسین موضعی، داکسیسایکلین خوراکی | لوسیونهای بنزوئیل پراکساید | |
| سلولیت | آنتیبیوتیکهای خوراکی (سفالکسین، کلوکساسیلین)، در موارد شدید درمان تزریقی | نیاز به نسخه دارد | |
| قارچی | کچلی | داروهای ضدقارچ خوراکی (ترابینافین، ایتراکونازول) | کرمهای ضدقارچ (کلوتریمازول، میکونازول) |
| پای ورزشکار | فلوکونازول (موارد شدید) | اسپریها و پودرهای ضدقارچ (میکونازول، تولنفتات) | |
| عفونت کاندیدایی | فلوکونازول خوراکی، نیستاتین | کرمهای ضدقارچ (کلوتریمازول) | |
| ویروسی | تبخال | آسیکلوویر، والاسیکلوویر، فامسیکلوویر خوراکی | کرمهای دوکوسانول، کرمهای لیزین |
| زگیل | درمانهای تخصصی (کرایوتراپی، لیزر، جراحی) | محلولهای سالیسیلیک اسید، چسبهای زگیل | |
| مولوسکوم | درمانهای تخصصی (کرتاژ، کرایو) | نیاز به نسخه یا اقدام پزشکی دارد | |
| انگلی | گال (جرب) | کرم پرمترین، لوسیون لیندین، ایورمکتین خوراکی | برخی مراکز، کرم پرمترین بدون نسخه |
| شپش | شامپوی مالاتیون، ایورمکتین | شامپوهای ضدشپش حاوی پرمترین |
بیشتر بدانید: اوزون تراپی چیست و چگونه انجام میشود؟
اگر مایل هستید که بدون مصرف هیچ دارویی و در منزل به صورت خانگی این عفونتها را درمان کنید، میتوانید از راهنمای پایین استفاده کنید:
درمانهای خانگی عفونتهای باکتریایی
زرد زخم
کمپرس آب گرم رو روزی ۳-۴ بار روی زخم بذار تا چرکها زودتر تخلیه بشن، محلول آب نمک هم معجزه میکنه!
فولیکولیت
حمام آب گرم با نمک اپسوم، پوشیدن لباسهای گشاد و نخی، به همراه قرار دادن روغن درخت چای رقیق شده (۱ قطره در ۱ قاشق روغن نارگیل) هم مفید هستند.
سلولیت
استفاده از کمپرس خنک، استراحت و مصرف مایعات زیاد برای درمان خانگی موثر هستند.
درمانهای خانگی عفونتهای قارچی
کچلی
سرکه سیب رو با آب مساوی رقیق کن و روزی ۲ بار روی ناحیه آلوده بمال. روغن نارگیل هم یه ضدقارچ طبیعیه.
پای ورزشکار
هر روز پاهات رو خوب بشور و کامل خشک کن، مخصوصاً لای انگشتها! یه تشت آب ولرم با نصف فنجون جوش شیرین درست کن و پاهات رو ۱۵-۲۰ دقیقه توش بذار.
عفونت کاندیدایی
ماست طبیعی بدون شکر پروبیوتیک، سیر خام معجزه میکنن. قند و شیرینی هم کم مصرف کن.
درمانهای خانگی عفونتهای ویروسی
تبخال
علائم تبخال، سوزش و خارشه؛ در چنین وضعیتی، یه کیسه یخ بذار روش و از ژل آلوئهورا خالص استفاده کن.
زگیل
یه تیکه چسب ضدآب بچسبون روی زگیل، ۶ روز بذار بمونه، بعد بکنش و زگیل رو با سوهان ناخن آروم لایهبرداری کن و تا ۲-۳ هفته ادامه بده.
مولوسکوم
درمان این ویروس بهتره که به دست دکتر باشه. روغن درخت چای رقیق شده (یک قطره در یک قاشق روغن حامل مثل نارگیل) و روغن اورگانو مفید هستند.
درمانهای خانگی عفونتهای انگلی
گال (جرب)
روغن درخت چای به کاهش خارش کمک میکنه. همه ملافهها، حولهها و لباسهایی که طی ۳ روز گذشته استفاده کردی رو با آب داغ بشور و با حرارت بالا خشک کن. خودت رو نخارون چون باعث میشه گال بیشتر پخش بشه.
شپش
روغن نارگیل یا زیتون رو به موهات بمال، کلاه دوش بذار و ۸ ساعت (یا شب تا صبح) صبر کن یا سرکه سفید و آب رو مساوی قاطی کن، به موهات بزن و با شانه دندانه ریز، آروم آروم شونه کن تا تخمها جدا بشن.
لینک مرتبط: چگونه عفونت محل جراحی را درمان کنیم؟
سوالات متداول
عفونت پوستی چقدر طول میکشه خوب بشه؟ ⏱️
بستگی به نوعش داره عزیزم! عفونتهای خفیف مثل جوشهای چرکی کوچیک با درمان مناسب معمولاً ۳-۵ روز بهتر میشن. ولی چیزای سمجتر مثل زگیل و مولوسکوم ممکنه چند هفته تا چند ماه طول بکشه. اگه بعد یک هفته درمان، بهتر نشدی یا بدتر شدی، وقت دکتره! ?
زرد زخم چرا اینقدر سریع پخش میشه؟ ?
چون باکتریهاش خیلی زرنگن! وقتی یه جا رو خارندی، باکتری زیر ناخنهات میره و بعد اگه جای دیگه پوستت رو بخارونی، اونجا هم مبتلا میشه. واسه همینه که میگن به زرد زخم دست نزن و اگه دست زدی، فوراً دستهات رو بشور! بچهها بیشتر از بزرگسالها گرفتارش میشن. ?
واقعاً شیرینی خوردن باعث عفونت کاندیدا میشه؟ ?
قارچ کاندیدا عاشق شکره و وقتی شیرینی زیاد میخوری، انگار بهش غذای اضافه میدی! البته این به معنی پرهیز کامل از شیرینی نیست، ولی اگه مرتب دچار عفونت کاندیدا میشی، کم کردن شکر، خوردن ماست پروبیوتیک و تقویت سیستم ایمنی میتونه کمکت کنه. بعضیها هم با خوردن مخمر آبجو (که خودش یه نوع قارچه) دچار علائم کاندیدا میشن. ??
آیا آنتیبیوتیک برای همه عفونتهای پوستی خوبه؟ ?
نه! این یکی از اشتباهات رایجه. آنتیبیوتیکها فقط روی باکتریها اثر دارن، نه قارچها، نه ویروسها و نه انگلها! استفاده بیجا از آنتیبیوتیک میتونه باعث مقاومت دارویی و عفونتهای مقاوم بشه که بعداً درمانشون خیلی سختتره. پس خودسرانه آنتیبیوتیک نخور و فقط با تجویز پزشک استفاده کن. ?
واقعاً عسل میتونه عفونت رو درمان کنه یا قصهست؟ ?
عسل واقعاً خاصیت ضدمیکروبی داره، مخصوصاً عسل مانوکا! عسل محیط اسیدی ایجاد میکنه که باکتریها توش نمیتونن رشد کنن و یه ماده به اسم هیدروژن پراکسید تولید میکنه که ضدعفونیکنندهست. ولی خب برای عفونتهای سطحی و خفیف خوبه، نه عفونتهای شدید و عمقی. در ضمن فقط عسل طبیعی و خالص این خاصیت رو داره، نه عسلهای فرآوری شده و شکرافزوده. ?
